الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

84

فخر دوران (نكوداشت استاد اعظم و زعيم بزرگ جهان اسلام، مرحوم آيت الله العظمى بروجردى "قده" ) (فارسى)

مثلًا اگر به چند طريق ، لفظ يا مضمونى را ، روات متعدد ، از زراره نقل كرده باشند ، نمىشود اثبات كرد كه زراره آن حديث را مكرر از امام عليه السلام شنيده و براى هر يك از شاگردان خود روايت كرده است ، يا اگر چند نفر ، مثل فضلاء خمسه ، روايتى را به يك لفظ ، از يك امام روايت كنند ، اگر حكم به وحدت آن‌ها نكنيم ، حكم به تعدد آن‌ها هم نمىشود كرد . در اين صورت ، در استفاده از دلالت آن‌ها ، اگر الفاظ آن‌ها مختلف باشد ، قواعدى ملاحظه مىشود كه تفصيلش ، موجب اطاله سخن است . تسلط بر علم رجال از جمله جهاتى كه بررسى مىفرمودند و گاه درباره آن توضيحاتى مىدادند - كه رسيدن به آن‌ها براى آنان كه اهل تتبع كامل هستند نيز كمتر فراهم مىشد - جهات مربوط به اسناد ، رجال اساتيد ، طبقات ، خصوصيات و صفات روات و شخصيت و كيفيت تلمذ و عقايد فقهى و اصولى آنان بود . در اين جهت ، نه تنها احاطه بر رجال اساتيد شيعه داشتند ، بلكه در رجال عامه نيز ، متبحر و صاحب نظر بودند . بديهى است با اين احاطه جامع ، بسا بعضى احاديث را كه مرسل معرفى شده بود ، مسند معرفى مىكردند و يا به